Greenia – οικολογικη ομαδα ΣΦΠΕ

Αφιέρωμα : Στρατόπεδα Θεσσαλονίκης_Ρημάζουν στα…αζήτητα 2000 στρέματα γης Σεπτεμβρίου 19, 2008

Filed under: αφιερώματα — Greenia @ 12:37 μμ

18 Σεπτέμβριος 2008

Μακεδονία

Αναξιοποίητες παραμένουν οι εκτάσεις των στρατοπέδων με τα οποία είναι περιχαρακωμένη η πόλη της Θεσσαλονίκης. Τα στρατόπεδα, που στήθηκαν από την εποχή του εμφυλίου πολέμου, αν και θα έπρεπε ήδη να είχαν αποδοθεί στην πόλη ως χώροι πρασίνου και αναψυχής, παραμένουν σε “νεκρή” κατάσταση κατατάσσοντας τους Θεσσαλονικείς στην τελευταία θέση της ευρωπαϊκής λίστας με τη χαμηλότερη αναλογία κατοίκου και πρασίνου.

Της Φανής Σοβιτσλή

Οι εκτάσεις των πέντε στρατοπέδων, που υπολογίζονται σε περίπου 1.700 στρέμματα (αν αποδεσμευόταν και η έκταση του Γ’ Σώματος Στρατού, οι εκτάσεις πρασίνου θα ξεπερνούσαν τα 2.000 στρμ.), αξιοποιήθηκαν μόνο εν μέρει από τους οικείους δήμους, παρά τις προσδοκίες των κατοίκων πως θα μπορούσαν να απολαύσουν πάρκα με πράσινο και χώρους για πολιτισμό και αθλητισμό.
Το αίτημα για την απόδοση των εκτάσεων αυτών, των τελευταίων ανοικτών χώρων που διαθέτει σήμερα η πόλη, είναι καθολικό από κατοίκους και φορείς, ενώ η ανάγκη για τη δημιουργία χώρων πρασίνου με δέντρα και όχι μόνο με γκαζόν καθίσταται επιτακτική, προκειμένου να φιλτράρονται τα αιωρούμενα σωματίδια. Με λίγα λόγια ένα πάρκο υπερτοπικό με δέντρα και θάμνους θα μπορούσε να συγκρατήσει τους εναέριους ρύπους που απελευθερώνονται στην ατμόσφαιρα και συχνά, σε συνδυασμό με την αύξηση της θερμοκρασίας, μετατρέπουν την πόλη σε θάλαμο αερίων.

Οι εκτάσεις που αποδεσμεύτηκαν τόσο στη δυτική πλευρά της πόλης, όπου βρίσκονται τα τέσσερα στρατόπεδα “Ζιάκα”, “Μεγάλου Αλεξάνδρου”, “Παύλου Μελά” και “Καρατάσιου ”, όσο και στην ανατολική πλευρά, όπου το “Νταλίπη”, δίνουν την ευκαιρία να μεγαλώσει η αναλογία πρασίνου ανά κάτοικο, που σήμερα είναι μόλις 2-3 τετρ. μ, έναντι των 8-10 τετρ. μ, που αντιστοιχούν σε άλλες ευρωπαϊκές πόλεις. Τα σχέδια των κατά τόπους δήμων, μετά την εξαγγελία της παραχώρησης των εκτάσεων, που έγινε το 1999, ήταν φιλόδοξα, σε αρκετές περιπτώσεις καινοτόμα, αφού μιλούσαν για πάρκα υπερτοπικής σημασίας, χώρους για αθλοπαιδιές, για πολιτισμό και αθλητισμό. Τέτοιες δράσεις έχουν ανάγκη οι πολίτες της Θεσσαλονίκης και γι’ αυτό τις στήριξαν και οι εκάστοτε δήμαρχοι και πολλοί φορείς της πόλης, που κλήθηκαν να διατυπώσουν απόψεις επί των σχεδίων.
Αν και η παραχώρησή τους ανακοινώθηκε στους δήμους, πλην της έκτασης του “Νταλίπη”, στην Καλαμαριά, για την οποία το υπουργείο Εθνικής Άμυνα ανακάλεσε την απόφασή του, τα πρώην στρατόπεδα παραμένουν σήμερα στην πλειοψηφία τους αναξιοποίητα, είτε επειδή οι δήμαρχοι ζήτησαν περισσότερα από όσα μπορούσαν να τους δοθούν, είτε επειδή το περίφημο ιδιοκτησιακό καθεστώς παραμένει ασαφές, οπότε η διεκδίκηση σκόνταφτε στα αρμόδια υπουργεία Οικονομικών και Εθνικής Άμυνας, το στρατό ή την Κτηματική Εταιρεία του Δημοσίου.

ΧΑΜΕΝΗ ΕΥΚΑΙΡΙΑ

Επί της ουσίας όμως, από το 1999 μέχρι σήμερα ποτέ δεν υπήρξε ισχυρή πολιτική βούληση να λυθεί το ζήτημα, να παραχωρηθούν δηλαδή οι εκτάσεις στους ΟΤΑ, να χρηματοδοτηθούν οι μελέτες και να γίνουν τα αναγκαία έργα, τα οποία δεν απαιτούν μεγάλα κονδύλια, όπως και άλλα τεχνικά έργα. Από την άλλη, μεγάλη είναι η ευθύνη της τοπικής αυτοδιοίκησης, καθώς η αλλαγή φρουράς μετά τις εκλογές στις διοικήσεις των δήμων, στα όρια των οποίων βρίσκονται τα πρώην στρατόπεδα, είχε ως αποτέλεσμα να ακυρώνονται τα αρχικά σχέδια και να συντάσσονται νέα, υποτίθεται βελτιωμένα.
Αντί δηλαδή οι δήμαρχοι να αξιοποιήσουν με τις δυνάμεις τους έστω ένα μέρος των εκτάσεων για τη δημιουργία πάρκων, παιδικών χαρών και χώρων για μαζικό αθλητισμό, αποφάσισαν ότι τα θέλουν όλα ή τίποτε, αγνοώντας ότι τμήμα των εκτάσεων έπρεπε, σύμφωνα με τη νομοθεσία, να διατεθεί για τις ανάγκες του στρατού. Με λίγα λόγια, το όνειρο 400.000 κατοίκων της Δυτικής Θεσσαλονίκης να αποκτήσουν χώρους πρασίνου και άλλες αναγκαίες υποδομές άρχισε να ξεθωριάζει.

Και οι κάτοικοι της Καλαμαριάς, όμως θα περιμένουν για πολύ ακόμη, καθώς τα 180 στρέμματα του “Νταλίπη” δεν είναι στα υπό παραχώρηση, καθώς στο χώρο λειτουργεί σχολή επιτελών του στρατού. “Το έχουμε ξεκαθαρίσει απόλυτα. Δεν θέλουμε όλη την έκταση αλλά μόνο 70 στρέμματα, τα οποία προβλέπει το γενικό πολεοδομικό σχέδιο για τη δημιουργία χώρου στάθμευσης, σχολείου και δημοτικού γηπέδου ποδοσφαίρου”, τονίζει ο δήμαρχος Χριστόδουλος Οικονομίδης, για να προσθέσει ότι η δημοτική αρχή δεν σταματά τη διεκδίκηση, εφόσον τα έργα αυτά δεν θα επηρεάσουν τη λειτουργία της σχολής του στρατού.

Γ’ ΣΩΜΑ ΣΤΡΑΤΟΥ

Πρόκειται για μια έκταση 323 στρεμμάτων, ένα από τα πλέον καθαρά “φιλέτα” στην καρδιά της Θεσσαλονίκης, όπου από τον Ιανουάριο του 2002 στεγάζεται και το πολυεθνικό αρχηγείο του ΝΑΤΟ με εκπροσώπους δέκα χωρών. Η πρώτη συζήτηση για την απόδοση της έκτασης έγινε επί δημαρχίας Σ. Κούβελα και στη συνέχεια το 1996 από τον πρώην δήμαρχο Ν. Κοσμόπουλο. Το αίτημα κατατέθηκε και στον αείμνηστο Ανδρέα Παπανδρέου, χωρίς ωστόσο να υπάρξει ανταπόκριση λόγω της αντίδρασης του στρατού. Επίσημη κατάθεση του αιτήματος να αποδοθεί η έκταση έγινε από το δήμο Θεσσαλονίκης το 2002, ενώ σήμερα αξιώσεις εγείρει και η παράταξη της αντιπολίτευσης του κεντρικού δήμου “Πρωτοβουλία για τη Θεσσαλονίκη” με επικεφαλής τον Γ. Μπουτάρη.

Επισήμως την έκταση του Γ’ Σ.Σ. είχε διεκδικήσει και ο πρώην υπουργός Μακεδονίας-Θράκης Κωνσταντίνος Τριαρίδης, ο οποίος είχε ταχθεί υπέρ της παραχώρησης όλων των εκτάσεων των στρατοπέδων της Θεσσαλονίκης. “Η θέση μου ήταν και παραμένει η ίδια και σήμερα που είμαι ενεργός πολίτης και όχι πολιτικός. Οι εκτάσεις των στρατοπέδων να δοθούν στους πολίτες για τη δημιουργία πρασίνου, κοινωφελών χρήσεων και εν γένει για το περιβάλλον και τον πολιτισμό”, τονίζει ο κ. Τριαρίδης.


ΘΕΡΜΙΚΕΣ ΝΗΣΙΔΕΣ

Ενδεχόμενη επιβάρυνση με τσιμέντο στους ανοικτούς χώρους των πρώην στρατοπέδων θα επιδείνωνε το φαινόμενο των θερμικών νησίδων, που πλήττει την πόλη και που, σύμφωνα με τους επιστήμονες, προκαλεί την αύξηση της θερμοκρασίας. Οι θερμονησίδες προκαλούνται από τη συγκέντρωση πολλών κτιρίων και μεγάλων όγκων τσιμέντου μέσα στα αστικά κέντρα. Στη διαιώνιση του φαινομένου συμβάλλει η ύπαρξη στενών οδικών αξόνων γύρω από ψηλά και μεγάλα κτίρια, γεγονός που έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση, κυρίως το βράδυ, της μέσης θερμοκρασίας μέσα στον αστικό ιστό. Οι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι οι θερμικές νησίδες πλήττουν σήμερα τη Θεσσαλονίκη, επειδή στο κέντρο υπάρχουν στενοί δρόμοι, περιτριγυρισμένοι από ψηλά κτίρια, τα οποία συγκρατούν την υψηλή θερμοκρασία και το βράδυ, εμποδίζοντας τον αέρα να δροσίσει την ατμόσφαιρα. Ως εκ τούτου, κάθε απόπειρα νέας δόμησης στους τελευταίους ανοικτούς χώρους των πρώην στρατοπέδων θα σήμαινε περαιτέρω αύξηση της θερμοκρασίας στην πόλη, κυρίως στη δυτική πλευρά, όπου οι περιοχές είναι πυκνοδομημένες και η αναλογία πρασίνου ανά κάτοικο πολύ μικρή.

ΟΙ ΧΡΗΣΕΙΣ ΓΗΣ

Είναι ανάγκη να γίνουν σεβαστές οι χρήσεις γης στους ελεύθερους χώρους των στρατοπέδων, τόσο δυτικά όσο και ανατολικά, όπως προβλέπονται και καθορίζονται από τα γενικά πολεοδομικά σχέδια (ΓΠΣ). Η πρόεδρος του Οργανισμού Ρυθμιστικού Θεσσαλονίκης (ΟΡΘ) Σταυρούλα Μπαϊρακτάρη επισημαίνει ότι ο οργανισμός μπορεί να αντιμετωπίσει τα προβλήματα με τους χώρους των στρατοπέδων σε ό,τι αφορά τις προβλεπόμενες χρήσεις, δεδομένης της επιστασίας του ΓΠΣ. “Οι χώροι των στρατοπέδων ασφαλώς και θα πρέπει να καταστούν χώροι υπερτοπικής σημασίας και κάθε χρήση θα μπορεί να αξιοποιείται από όλους τους κατοίκους της Θεσσαλονίκης και όχι μόνο τους πολίτες της τοπικής κοινωνίας”, τονίζει η κ. Μπαϊρακτάρη και προσθέτει ότι ταυτόχρονα θα πρέπει να υπάρξει σεβασμός στις χρήσεις γης που προβλέπει ο πολεοδομικός σχεδιασμός. “Το πράσινο είναι η λύση που προκρίνεται στις εκτάσεις αυτές, όμως, αν παραστεί ανάγκη για σχολείο, μπορεί αυτό να στεγαστεί στα υφιστάμενα κτίρια -πρώην κοιτώνες στρατιωτών-, καθώς πολλά από αυτά είναι και εξαιρετικής αρχιτεκτονικής, αφού προηγουμένως εξωραϊστούν”, υπογράμμισε η πρόεδρος του ΟΡΘ.
Εκπρόσωποι εναλλακτικών κινήσεων και μη κυβερνητικών οργανώσεων εκτιμούν πως οι χώροι των πρώην στρατοπέδων αποτελούν μια πρώτης τάξεως ευκαιρία για τη βελτίωση της κινητικότητας των κατοίκων της πόλης. “Εφόσον η δημόσια συγκοινωνία είναι δημόσιο αγαθό, θα μπορούσαν κάλλιστα αυτοί οι χώροι να καταστούν κέντρα και σημεία αναφοράς για όλη την πόλη και να συνδεθούν με τις δημόσιες συγκοινωνίες”, τονίζει ο εκπρόσωπος του Δικτύου Επιβατών Θεσσαλονίκης Θανάσης Σκορδάς.

ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΑ

1. Καρατάσιου στην Πολίχνη: Το στρατόπεδο καλύπτει έκταση 560 στρεμμάτων. Ο στρατός, δηλαδή το υπουργείο Εθνικής Άμυνας, συμφώνησε να παραχωρήσει στο δήμο μόνο 120 στρμ. Η νέα δημοτική αρχή αρνήθηκε την προσφορά και το θέμα παραμένει στον πάγο. Η δημοτική αρχή λέει όχι σε οποιαδήποτε πολεοδόμηση, γιατί η περιοχή έχει ανάγκη από πράσινο και ελεύθερους χώρους.

2. Μεγάλου Αλεξάνδρου στους Αμπελόκηπους: Είναι ο μοναδικός δήμος που κατάφερε να πάρει σχεδόν όλη την έκταση, δηλαδή 140 στρέμματα από το σύνολο των 190 που καλύπτει το στρατόπεδο. Τα υπόλοιπα 50 στρέμματα τα χρησιμοποιεί προς το παρόν ο στρατός, επειδή εκεί βρίσκονται οι αποθήκες τροφοδοσίας. Στην παραχωρηθείσα έκταση ο δήμος προχωρά στην κατασκευή αθλητικών εγκαταστάσεων, κλειστών και ανοιχτών γηπέδων, καθώς και κολυμβητηρίου.
3. Παύλου Μελά στη Σταυρούπολη: Η έκταση του στρατοπέδου καλύπτει 363 στρέμματα και μέχρι σήμερα δεν έχει παραχωρηθεί ούτε σπιθαμή γης, εκτός από 16 στρέμματα προ εικοσαετίας. Η προηγούμενη δημοτική αρχή είχε συμφωνήσει να δεχθεί το μεγαλύτερο μέρος της έκτασης και να δοθεί ένα τμήμα για τις ανάγκες του στρατού, όμως η νέα διοίκηση απέρριψε την πρόταση αυτή, διεκδικώντας “όλα ή τίποτε”.

4. Ζιάκα στο Ελευθέριο-Κορδελιό: Πρόκειται για το μικρότερο στρατόπεδο με έκταση μόλις 124 στρεμμάτων. Ο δήμος ζήτησε και πήρε πριν από τρία χρόνια μόνο 12 στρέμματα, για να κατασκευάσει ένα γήπεδο. Την περίοδο εκείνη ο στρατός χρησιμοποιούσε ακόμη το χώρο. Σήμερα όμως που ο χώρος είναι αποδεσμευμένος ο δήμος ζητά να του αποδοθεί για έργα αθλητισμού και τη δημιουργία χώρων πρασίνου.

5. Νταλίπη στην Καλαμαριά: Η έκταση υπολογίζεται σε 180 στρέμματα. Δυστυχώς πριν από λίγα χρόνια το υπουργείο Εθνικής Άμυνας ανακάλεσε την απόφασή του να παραχωρηθεί, εξαιτίας της λειτουργίας της σχολής επιτελών του στρατού. Μέχρι σήμερα ο δήμος πιέζει το ΥΠΕΘΑ να του αποδοθούν 70 στρέμματα για την κατασκευή των έργων που προβλέπει ο γενικός πολεοδομικός σχεδιασμός, αλλά δεν υπάρχει ανταπόκριση το αίτημά του.

· Δήμαρχοι προς πολιτεία: Δώστε τα όλα ή τίποτε. Οι δήμαρχοι των περιοχών όπου βρίσκονται τα στρατόπεδα προκρίνουν ασφαλώς την πρόταση για τη δημιουργία χώρων πρασίνου. Ζητούν όμως χωρίς περιστροφές “όλα ή τίποτε” και επιμένουν στο αίτημά τους προς την πολιτεία να τους αποδοθούν ακέραιες οι εκτάσεις και όχι κατά το ήμισυ. Χαρακτηριστική είναι η επιστολή που επέδωσαν στον πρωθυπουργό κατά τη διάρκεια της επίσκεψής του στη φετινή ΔΕΘ. Με την επιστολή εννέα δήμαρχοι του πολεοδομικού συγκροτήματος Θεσσαλονίκης ζητούν την παραχώρηση των εκτάσεων των πρώην στρατοπέδων στις τοπικές κοινωνίες χωρίς κανέναν περιορισμό και οποιαδήποτε δέσμευση. Οι δήμαρχοι Σταυρούπολης Σ. Σερασίδης, Αμπελοκήπων Λ. Κυρίζογλου, Ευκαρπίας Χ. Πανταζόγλου, Καλαμαριάς Χρ. Οικονομίδης, Ελευθερίου-Κορδελιού Στ. Λαφαζανίδης, Μενεμένης Γ. Ακτσελής, Νεάπολης Ν. Λαδόπουλος, Ευόσμου Δ. Χατζηβρέττας και Πολίχνης Κ. Θεοδωρίδης υποστηρίζουν ότι η μετατροπή των συγκεκριμένων εκτάσεων σε πρότυπα μητροπολιτικά πάρκα και η αξιοποίηση των εγκαταλειμμένων από το στρατό κτιρίων μέσα σε αυτές για την ανάπτυξη κοινωνικών δραστηριοτήτων προς όφελος των πολιτών αποτελεί το νέο όραμα όλης της Θεσσαλονίκης. Σήμερα, όπως σημειώνουν, είναι επιτακτική η ανάγκη να ληφθούν γενναίες αποφάσεις, διότι αφενός συνεχίζουν να υπάρχουν ανάγκες για σχολεία, εκκλησίες, γήπεδα, δημαρχεία κ.ά., αφετέρου επειδή το ζητούμενο σήμερα δεν είναι η ζωή στην πόλη. Όπως επισημαίνουν, οι πολίτες εγκαταλείπουν την πόλη που δεν μπορεί να τους διασφαλίσει μια ανεκτή ποιότητα ζωής.


ΑΠΟΨΕΙΣ

Ιδανικοί χώροι για πάρκα

Του Αναστασίου Νάστη, καθηγητή Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος του ΑΠΘ

Εάν συγκρίνουμε τη Θεσσαλονίκη με οποιαδήποτε άλλη ευρωπαϊκή πρωτεύουσα, θα διαπιστώσουμε ότι η αναλογία πρασίνου ανά κάτοικο είναι πολύ μικρή. Δεδομένης της ανάγκης να αποκτήσει η πόλη πράσινο, οι εκτάσεις των πρώην στρατοπέδων είναι ιδανικοί χώροι για τη δημιουργία πάρκων, εν γένει πράσινων χώρων, και ορισμένων δράσεων που δεν θα επιβάρυναν το περιβάλλον. Αυτό το πλαίσιο όμως είναι η απάντηση στο ερώτημα πώς θέλουμε τη Θεσσαλονίκη και πώς ορίζουμε την ποιότητα ζωής. Διότι η ποιότητα ζωής διασφαλίζεται με συγκεκριμένους όρους και όχι με επιπλέον δόμηση. Αν οι δήμοι σκοπεύουν να προβούν σε κατασκευές, μπορούν να βρουν άλλους χώρους. Είμαι για παράδειγμα σύμφωνος με τη δημιουργία παιδικών χαρών και όχι παιδικών σταθμών μέσα στα πρώην στρατόπεδα, διότι αυτό θα σήμαινε εκ των πραγμάτων βαριές κατασκευές. Εκτός εάν αξιοποιηθούν για κοινωφελείς σκοπούς τα υφιστάμενα κτίρια (στρατώνες). Η ποιότητα ζωής είναι ζητούμενο για όλους, πόσο μάλλον για τους πολίτες που ζουν σε πυκνοκατοικημένες περιοχές. Αργά ή γρήγορα, αν δεν υπάρξουν δράσεις για πράσινο, οι κάτοικοι θα τις εγκαταλείψουν.


Αναγκαίο το πράσινο

Του Κώστα Νικολάου, Δρ Χημικού Περιβαλλοντολόγου, προέδρου της Ένωσης Χημικών Δυτικής – Κεντρικής Μακεδονίας

Μιλώντας για τα πρώην στρατόπεδα, αναφερόμαστε σαφώς σε μεγάλους ανοικτούς χώρους, τους τελευταίους ίσως που διαθέτει η πόλη. Σε αυτούς η σημασία του πρασίνου είναι ιδιαίτερα σημαντική και αφορά όχι το γκαζόν αλλά την ύπαρξη δέντρων και θάμνων, που θα μπορούν να φιλτράρουν τους ρύπους και μα συμβάλλουν στον αερισμό της πόλης. Με την παρουσία δέντρων με πυκνό φύλλωμα θα μειωθεί η συγκέντρωση αιωρούμενων σωματιδίων στην ήδη επιβαρημένη ατμόσφαιρα, κοινώς στον αέρα που αναπνέουμε. Δυστυχώς τα αιωρούμενα σωματίδια παρουσιάζουν αύξηση των τιμών τους πάνω από τα θεσπισμένα όρια σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Δηλαδή με όριο τα 40 μικρογραμμάρια ανά κυβικό μέτρο αέρα που είναι το όριο σε Ελλάδα και Ε.Ε. σήμερα, η Θεσσαλονίκη εμφανίζει τιμές που φτάνουν τα 50-60 μικρογραμμάρια ανά κυβικό μέτρο αέρα. Το όριο αυτό θα μειωθεί το 2010 στο 20, γεγονός που σημαίνει ότι η Θεσσαλονίκη θα είναι τρεις φορές πάνω από το όριο που θεσπίζει η Ε.Ε. Η ύπαρξη πρασίνου, δηλαδή δέντρων, αποτελεί αναγκαιότητα για όλους τους χώρους των πρώην στρατοπέδων, που είναι από τους τελευταίους ανοικτούς στην πόλη.

Η ΓΝΩΜΗ Για περισσότερο πράσινο

Η Θεσσαλονίκη εξακολουθεί να παραμένει μία πόλη γεμάτη στρατόπεδα 60 χρόνια μετά τη λήξη του εμφυλίου πολέμου.

Επειδή μιλάμε για μία πόλη όπου η έλλειψη πρασίνου είναι εμφανής, εύκολα αντιληπτή σε όποιον προσπαθεί να αναπνεύσει, η οποία αποδεικνύεται και με τους αριθμούς, το αίτημα που εκφράζουν οι δήμαρχοι αλλά και οι πολίτες πρέπει να βρει γρήγορα ώτα ακουόντων. Την ώρα που στον καθένα από εμάς αναλογούν 2-3 τετραγωνικά μέτρα πρασίνου αντί για 8 με 10 που αναλογούν στον κάτοικο οποιασδήποτε άλλης ευρωπαϊκής πόλης, ουδεμία ηγεσία δικαιούται να κωφεύει και να αφήνει αναξιοποίητα 2.000 και πλέον τετραγωνικά μέτρα πρασίνου. Τόσα συμπληρώνουν όλα τα στρατόπεδα που υπάρχουν ακόμη στη Θεσσαλονίκη. Και βέβαια αυτή η εφημερίδα, που στηρίζει το αίτημα για απόδοση των στρατοπέδων σε χρήση των πολιτών, δεν θα ανεχθεί καμία… ιδέα έστω και ενός τοπικού άρχοντα για περίεργη αξιοποίηση στρατοπέδου, που θα προβλέπει έστω και κατ’ ελάχιστον την τσιμεντοποίησή του. Πράσινο χρειάζεται η πόλη και το χρειάζεται τώρα.

Advertisements
 

Αφιέρωμα : Λευκίμμη Σεπτεμβρίου 14, 2008

Filed under: αφιερώματα — Greenia @ 7:00 πμ

ΕΙΔΗΣΕΟΓΡΑΦΙΚΑ ΡΕΠΟΡΤΑΖ

ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΚΕΡΚΥΡΑ
ΓΙΑΤΙ ΒΓΗΚΕ ΣΤΟ ΔΡΟΜΟ Η ΛΕΥΚΙΜΜΗ;

Του ΓΙΑΝΝΗ ΕΛΑΦΡΟΥ,
Φωτογραφίες: ΚΑΝΑΡΗΣ ΤΣΙΓΚΑΝΟΣ

Πηγή : Εφημερίδα Καθημερινή – Ένθετο ΟΙΚΟ Σάββατο 12 Ιουλίου 2008

“ Οι κάτοικοι της Λευκίμμης Κέρκυρας δεν αγωνίζονται μόνο για να διώξουν τα σκουπίδια από την πίσω αυλή τους αλλά για μια ολοκληρωμένη διαχείριση στο νησί, «για τον βιολογικό που δεν λειτουργεί, τα σκουπίδια που δεν ανακυκλώνουμε, τον τόπο μας που καταστρέφουμε». Το ΟΙΚΟ βρέθηκε εκεί.

Μέχρι πρόσφατα όσοι γνώριζαν τη Λευκίμμη ήταν από τον Κάβο, την περιοχή του μαζικού τουρισμού. Πριν από λίγους μήνες όμως, η Λευκίμμη ήρθε στο προσκήνιο ως άλλη μια περιοχή της οποίας οι κάτοικοι ξεσηκώθηκαν για να αποτρέψουν τη δημιουργία ενός νέου ΧΥΤΑ -ξεσηκωμός που είχε ως αποτέλεσμα τη βίαιη επέμβαση των αστυνομικών δυνάμεων και το θανάσιμο τραυματισμό μιας 43χρονης γυναίκας κατά τη διάρκεια της αναταραχής. Τι συμβαίνει, όμως, πραγματικά σε αυτό το φτωχό, παλιά αγροτικό και κάπως αποκομμένο από την υπόλοιπη Κέρκυρα, νότιο ακρωτήρι; Τι κινητοποίησε όλο αυτόν τον κόσμο; Πρόκειται για άλλη μια περίπτωση κατοίκων που το μόνο τους νοιάζει είναι να φύγουν τα σκουπίδια από την πόρτα τους; Το ΟΙΚΟ βρέθηκε εκεί για να ανακαλύψει πως τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά.

Ακατάλληλος ο χώρος

Ο χώρος όπου κατασκευάζεται ο ΧΥΤΑ στα Μισοράχια Λευκίμμης βρίσκεται σε απόσταση 500 μέτρων από σπίτια, στο κέντρο 10 οικισμών και πάνω σε γη που έχει χαρακτηριστεί υψηλής παραγωγικότητας. Η περιοχή είναι γεμάτη πηγάδια και διαρρέεται από δύο ποτάμια. Σύμφωνα με μελέτη του Ινστιτούτου Γεωλογικών και Μεταλλευτικών Ερευνών (ΙΓΜΕ), μάλιστα, με τη δημιουργία του ΧΥΤΑ υπάρχει τεράστιος κίνδυνος μόλυνσης του υδροφόρου ορίζοντα, καθώς «δεδομένης της υδραυλικής επικοινωνίας του χώρου εκσκαφής με τα πηγάδια περιμετρικά, οποιαδήποτε ποιοτική επιβάρυνση των υπόγειων νερών στο χώρο εκσκαφής θα επηρεάσει και την ποιότητα των υπόγειων νερών στα πηγάδια και είναι πιθανό να περάσει και στην ανθρώπινη τροφική αλυσίδα μέσω των αρδεύσεων των καλλιεργειών». Ο Σύνδεσμος Καθαριότητας Κέρκυρας μπορεί να ισχυρίζεται ότι υπάρχει μεμβράνη και αργιλικό υπόστρωμα για την αποφυγή τέτοιων περιστατικών, όμως, καθώς πάντα υπάρχει κίνδυνος αστοχιών αποφεύγεται κατηγορηματικά η τοποθέτηση ΧΥΤΑ σε σημεία όπου μπορούν να μολυνθούν τα υπόγεια ύδατα. Αλλωστε, η πρότερη εμπειρία των κατοίκων της Κέρκυρας δεν είναι καθησυχαστική. Ο μοναδικός ΧΥΤΑ του νησιού στο Τεμπλόνι αποτελεί όνειδος διαχειρισης απορριμμάτων και ουσιαστικά πρόκειται για χωματερή-σκουπιδοντενεκέ 11 δήμων όπου θάβονται ανεξέλεγκτα όλων των ειδών τα επικίνδυνα απόβλητα.

Μια νέα συνείδηση

Για όλους αυτούς τους λόγους, οι Λευκιμμιώτες τους τελευταίους μήνες βρίσκονται στα μπλόκα και στις διαδηλώσεις. Ανθρωποι που δεν είχαν πάει ποτέ σε συγκέντρωση ή σε λαϊκή συνέλευση, αντιστέκονται ζητώντας όχι μόνο να φύγουν τα σκουπίδια από την πόρτα τους, αλλά προστασία του περιβάλλοντος και άλλη διαχείριση απορριμμάτων. «Tο πρόβλημα είναι ολόκληρης της Κέρκυρας. Δεν μπορούμε να συνεχίσουμε τη δημιουργία τεράστιων ποσοτήτων σκουπιδιών και μετά η μόνη λύση να είναι οι ΧΥΤΑ, που είναι ξεπερασμένοι. Η ίδια η Ε.Ε. ζητάει μέχρι το 2011 να έχουμε Χώρους Υγειονομικής Ταφής Υπολειμμάτων, όπου θα θάβεται ό,τι απομένει από την ανακύκλωση και την κομποστοποίηση», λέει η κ. Σαμοϊλη, πρόεδρος του Πολιτιστικού Περιβαλλοντικού Συλλόγου Λευκίμμης «Το Αλεύχιμον». «Για τον ΧΥΤΥ, πρέπει να γίνει αξιολόγηση όλων των πιθανών γηπέδων. Η κίνηση πολιτών της Λευκίμμης είναι η πρώτη που έθεσε την ανάγκη της ολοκληρωμένης διαχείρισης στο νησί. Σε δύο χρόνια μπορεί να ολοκληρωθεί η διαδικασία. Ας μην κάνουμε άλλα λάθη».

«Κανένα κόμμα, καμιά δημοτική παράταξη δεν υπολόγιζε σε αυτόν τον αγώνα», λέει ο Βασίλης Καραβαζάκης, μέλος της Συντονιστικής Επιτροπής Αγώνα. Απέναντι στην κίνηση αυτή άλλωστε βρέθηκε και η δημοτική αρχή, που είχε ανάψει «πράσινο φως» στη δημιουργία του ΧΥΤΑ. (Μετά τα τραγικά γεγονότα ζήτησε την αποχώρηση των ΜΑΤ και την αναστολή εργασιών, μέχρι την εκδίκαση στο ΣτΕ.)

Τα πράγματα δεν είναι ιδανικά. Και αντιθέσεις υπάρχουν και μικροσυμφέροντα. «Ομως κάτι αλλάζει. Μια νέα συλλογικότητα έχει δημιουργηθεί. Tρεις μήνες το χωριό μαγείρευε για την περιφρούρηση στον ΧΥΤΑ», λέει ο Νίκος, ξυλουργός, που «δεν θέλει να δουλεύει για τον Κάβο, αλλά για σπίτια που σέβονται το χώρο. «Τώρα καταλαβαίνουμε ότι εμείς φταίμε για πολλά. Ο ΧΥΤΑ είναι το κερασάκι στην τούρτα. Ο βιολογικός που δεν λειτουργεί, τα σκουπίδια που δεν ανακυκλώνουμε, ο τόπος μας που καταστρέφουμε. Που αφήνουμε να μας κοροϊδεύουν».

Οι τοίχοι, γεμάτοι αφίσες και συνθήματα. Το καφενείο στο χωριό Ριγγλάδες ανάστατο. «Οι αστυνομικοί μάς φέρθηκαν χειρότερα και από την Κατοχή», λέει ο κ. Γιάννης Κάντας, που έχει δει πολλά στα 80 του χρόνια. Την Παρασκευή 27 Ιουνίου, ενώ οι Λευκιμμιώτες ετοιμάζονταν για τη συγκέντρωση στην πόλη της Κέρκυρας, μια γιαγιά στα μαύρα, η Ουρανία, ζήτησε να τη φωτογραφίσουμε για να τη δουν τα εγγόνια της: «Γι’ αυτά αγωνίζομαι»!

Παρατυπίες

Μια σειρά παρατυπιών στη διαδικασία έγκρισης του έργου, για τις οποίες οι κάτοικοι έχουν προσφύγει στο ΣτΕ, σημειώνει ο Βασίλης Καραβαζάκης. «Δεν έγινε καμία διαβούλευση, όπως είναι απαραίτητο για κάθε δημόσιο έργο. Ο κόσμος το έμαθε την τελευταία στιγμή. Ζητήσαμε από τις αρχές να μας ενημερώσουν σε ποιες εφημερίδες ανακοίνωσαν τη Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (όπως υποχρεούνται) και δεν… τις βρίσκουν».

Διαφορετική γνώμη έχει ο δήμαρχος Κερκυραίων και πρόεδρος του Συνδέσμου Καθαριότητας Κέρκυρας κ. Σωτήριος Μικάλεφ. «Το έργο αποτελεί αναγκαία ενέργεια για την υλοποίηση του περιφερειακού σχεδιασμού 2006 – 2011 και αναγκαία συνθήκη για την ολοκληρωμένη διαχείριση», τονίζει. «Βλέπει ο Σύνδεσμος την ανάγκη διαβούλευσης μετά την κρίση που έχει δημιουργηθεί;», ρωτάμε. Η απάντηση είναι αρνητική. «Εμείς βρήκαμε το έργο με υπογεγραμμένη τη σύμβαση», μας λέει ο κ. Σπύρος Τριβιζάς, αντιπρόεδρος του Συνδέσμου. «Μας έχει συντρίψει ο θάνατος της γυναίκας, αλλά πού θα πάνε τα σκουπίδια εάν δεν γίνει ο ΧΥΤΑ; Η Λευκίμμη «εξυπηρετείται» από μια «δική της» χωματερή, η οποία πρέπει να κλείσει μέχρι τέλους 2008. Δεν έχουμε άλλη ΧΑΔΑ στην Κέρκυρα και αυτό είναι επιτυχία».

Κι όμως, η χωροθέτηση των ΧΥΤΑ στην Κέρκυρα (Τεμπλόνι για το κέντρο του νησιού, Μισοράχια για το Νότο και μόνο Σταθμός Μεταφόρτωσης για τον μεγαλύτερο Βορρά) δεν έγινε με την προβλεπόμενη διαδικασία, αλλά με την πρωτοφανή επιλογή ότι ο ΧΥΤΑ θα γίνει όπου υπάρχουν χωράφια για αγορά!

Είναι φανερό ότι δεν υπάρχει σχέδιο προς την ολοκληρωμένη διαχείριση. «Δεν γνωρίζουμε εάν θα υπάρχουν κονδύλια από εθνικούς και κοινοτικούς πόρους, ίσως πρέπει να πάμε σε Σύμπραξη Δημοσίου Ιδιωτικού Τομέα», λέει ο κ. Τριβιζάς.

Παραπομπή στις ελληνικές (ιδιωτικές) καλένδες, σε ένα νησί τουριστικό, με ελάχιστους πρόσφορους χώρους για ταφή απορριμμάτων, όπου σήμερα ανακυκλώνεται κάτω από το 3% των 80.000 τόνων σκουπιδιών που παράγονται ετησίως!

«Αυτό που λείπει είναι η συναίσθηση της ανάγκης άμεσης κινητοποίησης όλων των αρμοδίων για την εκπόνηση των σχετικών μελετών», λέει ο κ. Νίκος Σπίγγος, πρόεδρος του Τμήματος Κέρκυρας του ΤΕΕ, το οποίο παρουσίασε πρόταση για την ολοκληρωμένη διαχείριση των στερεών αποβλήτων. Οταν λένε ότι το εγχείρημα της ολοκληρωμένης διαχείρισης χρειάζεται χρόνο, πρέπει να απαντήσουν στους πολίτες γιατί δεν προωθήθηκε τόσα χρόνια».

Η ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΩΝ ΜΑΤ

Η παρουσία των ΜΑΤ στην περιοχή είναι πραγματικά εντυπωσιακή. Ο δρόμος για τον ΧΥΤΑ, που οδηγεί και σε χωράφια, είναι αποκλεισμένος. Ακόμα και για τη δική μας είσοδο στο χώρο, για τις ανάγκες του ρεπορτάζ, χρειάστηκε μιάμιση ώρα διαπραγματεύσεων, επικοινωνία με το γραφείο του αστυνομικού διευθυντή Κέρκυρας και τελικά, όταν δόθηκε η άδεια, υπήρξε απαίτηση από τις αστυνομικές δυνάμεις να μη φωτογραφηθούν οι τέσσερις κλούβες που φρουρούν τον χώρο.

ΧΥΤΑ ΤΕΜΠΛΟΝΙΟΥ: ΤΟ ΚΑΚΟ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΟ

Το Τεμπλόνι βρίσκεται δίπλα στον μοναδικό ΧΥΤΑ που λειτουργεί σήμερα στην Κέρκυρα και ο οποίος, αν και προοριζόταν για τα απορρίμματα τεσσάρων δήμων, τελικά έγινε ο σκουπιδοντενεκές για έντεκα, με αποτέλεσμα να υπερκορεστεί σε πέντε χρόνια. Κατά την επίσκεψή μας στον ΧΥΤΑ ένα φορτίο λυματολάσπης, από τον βιολογικό καθαρισμό της πόλης (που δεν διαθέτει τριτοβάθμια επεξεργασία) θάφτηκε, τυλιγμένο σε ένα πρόχειρο νάιλον «σάβανο». Κι αυτό στην κορυφή ενός «λόφου» από σκουπίδια, τα οποία έχουν ξεπεράσει κατά πολύ το προβλεπόμενο ύψος απόθεσης. «Νοσοκομειακά απόβλητα, υπολείμματα σφαγείων, λάστιχα, τοξικά κάθε είδους έχουν θαφτεί κάτω από την αδιαφορία των υπευθύνων», λέει η κ. Παπανικολοπούλου, γραμματέας του Πολιτιστικού Εξωραϊστικού Σύλλογου Τεμπλονίου. Αυτά βλέπουν οι Λευκιμμιώτες και δεν πείθονται από τις καθησυχαστικές διαβεβαιώσεις. «Η ανακύκλωση δεν δουλεύει σωστά. Δίπλα στο Κέντρο Διαλογής υπάρχει μια ανεξέλεγκτη χωματερή όπου πετάγεται ό,τι δεν τους χρειάζεται», μας λέει η κ. Ειρήνη Χειμαριού, ταμίας του Συλλόγου. Ηλεκτρικές συσκευές με τοξικά συστατικά, μπάζα, πλαστικά, γεμίζουν ένα χώρο που δεν έχει καν προστατευτική μεμβράνη. Η ανεξέλεγκτη αυτή χωματερή έπιασε πέρυσι τον Ιούλιο φωτιά που έκαιγε για μήνες, με τρομερό κίνδυνο εκπομπής διοξινών.

Οι Επιθεωρητές Περιβάλλοντος σημείωσαν τρεις παραβάσεις στον ΧΥΤΑ και εισηγήθηκαν την καταβολή προστίμων: α) η επιφάνεια του τελευταίου κυττάρου έχει υπερβεί σε κλίση το 5%, β) δεν υπάρχει άδεια διάθεσης των στραγγισμάτων στο παρακείμενο ρέμα, γ) δεν έχει κατασκευασθεί οριζόντιο σύστημα συλλογής του παραγόμενου βιοαερίου… Υπάρχουν κι άλλες στην πράξη, π.χ. δεν υπάρχει σύστημα ελέγχου της περιβαλλοντικής λειτουργίας του ΧΥΤΑ ούτε της ποιότητας των υπογείων υδάτων.

Το αποτέλεσμα είναι οι κάτοικοι να βρίσκουν υψηλές συγκεντρώσεις κολοβακτηριδίων στα πηγάδια τους. «Είναι ακατάλληλο το νερό μας. Μας υποσχέθηκαν νερό και ακόμα δεν ήρθε», καταγγέλλει η κ. Παπανικολοπούλου. Απίστευτο κι όμως ελληνικό; Λίγο πιο κάτω από τον ΧΥΤΑ έδωσαν άδεια λειτουργίας σε χοιροτροφείο και αλλαντοποιία!

“ΕΔΩ ΘΑ ΓΙΝΕΙ ΤΗΣ ΛΕΥΚΙΜΜΗΣ”

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ΣΤΟ ΧΩΡΙΟ-ΣΥΜΒΟΛΟ ΤΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΑΓΩΝΩΝ, ΠΟΥ ΓΝΩΡΙΣΕ ΤΗΝ ΑΓΡΙΑ ΚΡΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΟΛΗ ΕΠΕΙΔΗ ΑΡΝΗΘΗΚΕ ΝΑ ΓΙΝΕΙ ΧΑΒΟΥΖΑ.

Πηγή: Εφημερίδα Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία Ένθετο Έψιλον Κυριακή 13 Ιουλίου 2008

«Εσείς με τα μουζέτα σας, μη μου σκιάζετε το γάιδαρο και με ρίξει!» φώναξε η γιαγιά και διέσπασε καβάλα τις γραμμές των ξένων που της έκοβαν το δρόμο.

Μουζέτα είναι τα προσωπεία, οι αποκριάτικες μάσκες, απόηχος της βενετσιάνικης επιρροής στην Κέρκυρα, αλλά αυτή την φορά είναι αντιασφυξιογόνες μάσκες και αυτοί που τις φορούν δεν είναικαλεσμένοι σε μπαλ μασκέ αλλά σε πόλεμο.

Δεν είναι καν καλεσμένοι. Οι οικοδεσπότες, οι πολίτες της Λευκίμμης, δεν τους θέλουν εκεί. Εμποδίζουν το διάβα του γαϊδάρου, που τους αψηφά, επιμένοντας σε μια ασύγχρονη αγροτική καθημερινότητα. Δεν τους θέλουν, γιατί ήρθαν να σκιάξουν με τα μουζέτα, τα κλομπ, τις πλαστικές σφαίρες και τα χημικά τους όχι το τετράποδο, αλλά τα δίποδα που υπερασπίζονται τη ζωή, την περιουσία και την αξιοπρέπεια τους, καθώς απειλούνται από τις επιλογές της εξουσίας για έναν παράλογο Χώρο Υγειονομικής Ταφής Απορριμμάτων.

«Ούτε Γερμανοί ούτε Ιταλοί τα ‘καναν αυτά», μας λένε οι κάτοικοι και περιγράφουν σκηνές βαρβαρότητας από τα όργανα του νόμου. «Έχουμε τέσσερις δικούς μας τραυματίες και αυτό δεν το ανεχόμαστε», μας λέει ο επικεφαλής των ένστολων που φυλάνε το «οχυρό» και τις μπουλντόζες του εργολάβου.

Ένας φτωχός και απομονωμένος δήμος εναντίον ενός ισχυρού και δολοφονικό βίαιου κράτους. Ένας κηρυγμένος πόλεμος που έχει ήδη έναν νεκρό, τη Μαρία Κουλούρη, μια 43χρονη μητέρα δύο 4χρονων διδύμων. Από πολλούς θεωρείται το πρώτο θύμα των περιβαλλοντικών αγώνων της Ελλάδας. Και η Λευκίμμη υψώνεται ως σύμβολο οικολογικής αντίστασης. Σε δεκάδες πόλεις σε όλη την Ελλάδα στήθηκαν πανό «Έξω τα ΜΑΤ από τη Λευκίμμη» ή «Η Λευκίμμη θα νικήσει».

Πήγαμε εκεί και μείναμε για μέρες μαζί τους, προσπαθώντας να καταλάβουμε τι μπορεί να οδηγήσει φιλήσυχους πολίτες σε οδοφράγματα, τι μπορεί να οπλίσει παππούδες και γιαγιάδες με πέτρες και μολότοφ και τι τους δίνει τη δύναμη να συγκρούονται κάθε τόσο με ΜΑΤ, ΥΜΕΤ, ΟΠΚΕ και όλα τα άλλα αρκτικόλεξα των ραβδούχων του κράτους. Αναρωτηθήκαμε γιατί έβαλαν στην άκρη τα κόμματα, γιατί βρίζουν τους εκλεγμένους αντιπρόσωπους τους και αυτοοργανώνονται σε επιτροπές αγώνα και λαϊκές συνελεύσεις. Τι τους κάνει να αντέχουν τις δωδεκάωρες μάχες εναντίον ενός στρατού από εκατοντάδες ένστολους, οργανωμένους σε τουλάχιστον 10 διμοιρίες; Και πώς στο καλό έμαθαν να φτιάχνουν μολότοφ;

Συζητάμε μαζί τους για το κύριο θέμα των κινητοποιήσεων τους, τη δημιουργία στη θέση Μισοράχια ενός ΧΥΤΑ που, όπως αποδεικνύει το υλικό που έχουν συγκεντρώσει, είναι εντελώς παράνομος και αυθαίρετος. Σαν τέτοιος, ανατροφοδοτεί και άλλα – χρόνια – προβλήματα της περιοχής, ενώ δημιουργεί και νέα.

Το κράτος που τους επιτίθεται είναι το ίδιο που τους έχει αφήσει με ένα νερό που δεν πίνεται εδώ και 50 χρόνια (ενώ μια γεώτρηση θα μπορούσε να έχει λύσει το πρόβλημα), χωρίς αποχέτευση (ενώ δίνονται κονδύλια για να φτιαχτεί από το 1980), με έναν προβληματικό βιολογικό καθαρισμό. Περιφερειάρχης, νομάρχης, η Τοπική Ένωση Δήμων και Κοινοτήτων του νησιού και οι δήμαρχοι που πέρασαν τα τελευταία χρόνια από τον Δήμο αποφάσισαν ότι η Λευκίμμη, παρά το φυσικό της κάλλος και τη διαιωνιζόμενη υποβάθμιση, μπορεί να ανεχτεί τα πάντα, ακόμη και χιλιάδες τόνους σκουπίδια.

Έτσι, ο κόμπος έφτασε στο χτένι, και όταν οι κάτοικοι κατάλαβαν τι παίζετε στην πλάτη τους, αντέδρασαν. Έκαναν στην άκρη τα κόμματα, που κράτησαν περίεργη στάση σ’ αυτή την ιστορία, και πήραν πρωτοβουλίες! Τότε, οι δημοκρατικά εκλεγμένοι άρχοντες της τοπικής αυτοδιοίκησης, και ο δήμαρχος τους μαζί, μέσω του Συνδέσμου Καθαριότητας του νησιού, κάλεσαν τα ΜΑΤ για να προστατεύουν τις μπουλντόζες του εργολάβου.

Οι κάτοικοι μας λένε ότι ο ΧΥΤΑ είναι απλώς μια πρόφαση για να πάρουν τη χρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Ένωση και τους κατηγορούν πως ποτέ από την εποχή του Καποδίστρια και μετά δεν έγινε ένα έργο χωρίς μίζες και καταχρήσεις δημόσιου χρήματος. Φαίνεται σαν να είναι ο ΧΥΤΑ το κερασάκι σε μια βρόμικη τούρτα, σε ένα βασίλειο του αυθαίρετου, της διαπλοκής και του εκβιασμού. Αν τα μισά από όσα μας λένε εδώ είναι αλήθεια, ένας αμερόληπτος εισαγγελέας θα έστελνε τα περισσότερα στελέχη της τοπικής αυτοδιοίκησης για πολυετείς διακοπές σε κρατικά ιδρύματα.

Ομερτά. Σιωπή. Ο δημοσιογράφος Τρύφωνας Βέρνης απολύθηκε γιατί αρνήθηκε να σταματήσει να ασχολείται με την Λευκίμμη. Στην τελευταία του τηλεοπτική εκπομπή φιλοξένησε τον γενετιστή και διευθυντή στον «Αγ. Σάββα» Νίκο Πανδή, που υπήρξε καταπέλτης σχετικά με τους κινδύνους υγείας που αντιμετωπίζουν οι κάτοικοι από τον ΧΥΤΑ. Το κίνημα των κατοίκων είναι πια αντιμέτωπο με την κρατική εκδικητικότητα και την ποινικοποίηση. Συλλήψεις και μηνύσεις γίνονται σε άσχετο χρόνο και τόπο, με προφανή στόχο την τρομοκράτηση. Ο αγρότης Βασίλης Καραβαζάκης και ο επιχειρηματίας Γιάννης Πανδής κατηγορούνται για τον μισό ποινικό κώδικα, μέχρι οπλοχρησία και σύσταση συμμορίας, γιατί υποτίθεται ότι τους αναγνώρισε ένας αστυνομικός από 300 μέτρα απόσταση μέσα στη νύχτα.

Νύχτα είναι κι όταν βρίσκουμε τον Γιάννη Πανδή. Καθόμαστε δίπλα σε μια μαγική θάλασσα μ’ ένα ποτήρι κρασί. «Βλέπεις, τέτοια ώρα φτιάχναμε παρέες και παίζαμε μουσική. Τώρα μόνον για τον αγώνα μας συζητάμε. Από ανέμελους μας έκαναν ανήμερα λιοντάρια».

Ο Βασίλης Καραβαζάκης μάς καταγγέλλει ότι μέρες πριν, σε μια σύσκεψη, οι αστυνομικοί τον είχαν απειλήσει με 5 χρόνια φυλακή, αν συνεχίσει να είναι δραστήριο μέλος της Συντονιστικής Επιτροπής Αγώνα. «Πες ότι ζηλεύεις», τον διακόπτει γελώντας η φιλόλογος Νικολέτα Σαμοΐλη, «γιατί εμένα με απείλησαν με 8 χρόνια φυλακή και εσένα με λιγότερα». Είναι η πρόεδρος του περιβαλλοντικού συλλόγου «Το Αλεύχιμον» που έχει ξεσκεπάσει πολλές πτυχές της υπόθεσης.

Οι αστυνομικοί, σε μια φάση των «ειρηνευτικών» συνομιλιών, προσπάθησαν να κάνουν… παζάρι με μέλη της Επιτροπής Αγώνα: «Να σας πιάσουμε δέκα μέρες, να κάνουμε την περίφραξη και μετά σας αφήνουμε!» Γύρω από το εργοτάξιο και σε ακτίνα εκατοντάδων μέτρων βλέπουμε τα ίχνη των συγκρούσεων. Μαύρα σημάδια στη άσφαλτο από φλεγόμενα οδοφράγματα, ένας αγροτικός δρόμος κλειστός από δέντρα που κόπηκαν για να εμποδίσουν τα ΜΑΤ να πλησιάσουν, ο χώρος της κατάληψης συντρίμμια. Οι άνθρωποι, αντί να χαλαρώνουν από τον καυτό ήλιο και τη θερμοκρασία που πλησιάζει τους 40 βαθμούς, βρίσκονται σε διαρκή εγρήγορση. Συσκέψεις και συζητήσεις σε καφενεία που παίζουν προσωρινά ρόλο συντονιστικού κέντρου. Κινητά που χτυπούν διαρκώς.

Η Λευκίμμη ήταν κάποτε ένα αγροτικό κεφαλοχώρι Ελιές, ντομάτες, αμπέλια, «Ταΐζαμε όλη την Κέρκυρα και απέναντι την Ήπειρο», μας λένε. Έπειτα ήρθε ο τουρισμός, τα αυθαίρετα, η εφορία. Πότε στα πάνω, όταν η Κέρκυρα ήταν τουριστικός προορισμός πρώτης τάξης, και πότε στα κάτω, όταν άρχισαν να ανταγωνίζονται πώς να αρπάξουν την τελευταία λίρα του άνεργου Εγγλέζου στην τουριστική παγίδα του Κάβου. Δωμάτια 10 ευρώ, πρωινό 2,90.

Ο κανόνας στις τουριστικές επιχειρήσεις της περιοχής ήταν απλός. Οι τουρ οπερέιτορ έπειθαν τους πρώην αγρότες, που δεν είχαν ιδέα από τουρισμό να χτίσουν μικρά και πρόχειρα δωμάτια σε κάθε ελεύθερο τετραγωνικό κοντά στη θάλασσα, νόμιμα και παράνομα. Κι αφού φτιάχτηκαν πολλά, πολύ περισσότερα από όσα σηκώνει ο τόπος, τους εκβιάζουν να κατεβάσουν τις τιμές.

Η βόρεια πλευρά του νησιού είναι αυτή που συγκέντρωσε το χρήμα και τις επενδύσεις. «Εμάς μας βλέπουν σαν το σκατ… στη μύτη του παπουτσιού» μας λέει η Μαρία Σιγάλα, που έχει ένα από τα λίγο προσεγμένα εστιατόρια της περιοχής. Μας εξηγεί πώς η ίδια φτιάχνει οργανικό λίπασμα και πόσο εύκολο είναι για τις τουριστικές επιχειρήσεις να κάνουν ανακύκλωση. Όμως «τους κάδους της ανακύκλωσης τους μαζεύουν απορριμματοφόρα με τα άλλα σκουπίδια»!

Οι εξεγερμένοι κάτοικοι θεωρούν τη δημοτική αρχή και ιδιαίτερα τον νυν δήμαρχο Σπύρο Γατσούλη, που έχει κάνει και παλιότερα θητεία, υπεύθυνο για πολλά. Μάλιστα τύπωσαν και ένα φέιγ βολάν όπου γράφουν «Καταζητείται». Ο δήμαρχος και η πλειοψηφία του δημοτικού συμβουλίου, αντίθετα με τη λαϊκή βούληση, ήταν υπέρ του ΧΥΤΑ.

«Ναι, ήθελα να γίνει το έργο γατί έχουμε χωματερές που πρέπει να κλείσουν έως το τέλος του 2008. Μετά θα πληρώνουμε πρόστιμο 35.000 ευρώ την ημέρα», μας είπε. Μόνο που πλέον πουθενά στην Ευρώπη δεν φτιάχνουν ΧΥΤΑ αλλά ΧΥΤΥ, χώρους ταφής υπολειμμάτων, που προϋποθέτουν ανακύκλωση, διαλογή και κομποστοποίηση, οι ΧΥΤΑ θα σταματήσουν να λειτουργούν το 2010. «Η χωροθέτηση έγινε πριν από 13 χρόνια και η μελέτη έγινε εκ των υστέρων. Ο μελετητής σίγουρα απέκρυψε στοιχεία, όπως τα ποτάμια», μας είπε ο δήμαρχος, υπέρμαχος του έργου!

Η μελέτη, η οποία δεν δημοσιεύτηκε και δεν αναρτήθηκε πουθενά, είναι το κόκκινο πανί γα τους κατοίκους. Έχουν αποδείξεις ότι φτιάχτηκε στον αέρα. Το κοντινότερο σπίτι είναι σε απόσταση 340 μέτρων στον οικισμό του Αγ. Πέτρου, ενώ ο νόμος ορίζει τουλάχιστον 1.500 μέτρα. Ο βιολογικός καθαρισμός και το λιμάνι είναι 700 και 1.200 μέτρα αντίστοιχα, ενώ ο νόμος ορίζει απόσταση τουλάχιστον δύο χιλιομέτρων από άλλες οχλούσες χρήσεις. Ακόμα, για προφανείς λόγους, θα έπρεπε να μην έχει επαφή με τον υδροφόρο ορίζοντα. Επικαλούμενοι τη δημοσιογραφική μας ιδιότητα, γιατί η περιοχή είναι απαγορευμένη πια ακόμη και για όσους έχουν περιούσιες εκεί, είδαμε με τα ίδια μας τα μάτια το νερό να αναβλύζει από τα σκαμμένα και να το στραγγίζουν με αντλίες. Για να σταματήσει να αναβλύζει, επενδύουν το χώμα με ειδική άργιλο που καμουφλάρει το πρόβλημα.

Ο δρόμος που οδηγεί στον υπό κατασκευή ΧΥΤΑ, ήταν ένας χωματόδρομος, βία τρία μέτρα πλάτος Τον έχουν ανοίξει σε υπερδιπλάσιο πλάτος. Τη μέρα που περνάμε από εκεί θάβουν τα παλιά αποστραγγιστικά χαντάκια, εξαφανίζοντας κάθε ίχνος του παρελθόντος. «Με το “έτσι θέλω” μας παίρνουν μέτρα από τα χωράφια μας, κανονική καταπάτηση. Πήγα να βάλω ένα συρματόπλεγμα και με σταμάτησαν. Είναι, λέει, ο δρόμος 7,5 μέτρα. Πού έχει ακουστεί αγροτικός δρόμος 7,5 μ. και γιατί δεν είναι τόσα και από την απέναντι πλευρά του περιφερειακού που συνεχίζεται» αγανακτεί ο Σπύρος Πανδής, που κινδυνεύει να συλληφθεί όποτε πάει στο χωράφι του.

Δίπλα από τον ΧΥΤΑ και σε απόσταση 390 και 190 μέτρα αντίστοιχα είναι τα ποτάμια της Λευκίμμης και του Σωτήρα που έχουν αγνοηθεί εντελώς από τις μελέτες. Όπλο των κατοίκων αποδείχθηκε το Google Earth, όπου όλα αυτά φαίνονται καθαρά. Και ένα από τα δυνατότερα χαρτιά τους, μια πρόσφατη έκθεση του ΙΓΜΕ που λέει ότι κινδυνεύουν τα υπόγεια νερά και, μέσω της διατροφικής αλυσίδας, οποιοσδήποτε καταναλώνει προϊόντα της περιοχής. Παρ’όλα αυτά, οι μπουλντόζες δουλεύουν και τα ΜΑΤ τις φρουρούν.

Είναι ο Σύνδεσμος Καθαριότητας και Προστασίας (!) του Περιβάλλοντος, ένα όργανο της τοπικής αυτοδιοίκησης, που έχει αναθέσει το έργο (ύψους 2,75 εκατ. ευρώ με ευρωπαϊκή χρηματοδότηση) και είναι ο ίδιος που ζητάει την προστασία της αστυνομίας για την υλοποίησή του. Τα ΜΑΤ εμφανίστηκαν τον περασμένο Ιανουάριο για να μπουν τα μηχανήματα του εργολάβου. Οι κάτοικοι τα σταμάτησαν και κατέλαβαν την περιοχή. Έστησαν σκηνές και καλύβες στα χωράφια και, παρά το χειμώνα, έφτιαξαν μια μικρή αυτόνομη κοινότητα για 96 ημέρες, που, αψηφώντας το κρύο και τις βροχές, έζησε και τις χαρές της με τις γιορτές και την πλάκα της. Έμειναν όλο το χειμώνα περιφρούρηση στον τόπο.

Τα ΜΑΤ και οι μπουλντόζες επέστρεψαν στα τέλη Μαΐου. Αγριότερα αυτή τη φορά. Αλλά και οι κάτοικοι αντιστάθηκαν δυναμικά. Οδοφράγματα, χημικά, τραυματίες. Ένα δραματικό επεισόδιο θα αλλάξει τα πάντα. Ένας δεκαεξάχρονος οδηγεί ένα μηχανάκι κοντά στην πρώτη γραμμή, του επιτίθενται άνδρες των ΜΑΤ και, σύμφωνα με αυτόπτες μάρτυρες, τον χτυπούν με κλομπ και χάνει την ισορροπία του. Το μηχανάκι πέφτει πάνω στη Μαρία Κουλούρη και την τραυματίζει θανάσιμα. Ήταν μια καθαρίστρια που μόλις είχε τελειώσει τη δουλεία της. Ταυτόχρονα, ένας αστυνομικός χτυπάει άγρια τον τραυματισμένο νεαρό και τον πατάει με την μπότα του, προκαλώντας του προβλήματα στη μέση.

Κοντά στα σωματικά, ο δεκαεξάχρονος αντιμετωπίζει και ψυχολογικά προβλήματα, ενώ επί της κεφαλής του κρέμονται βαριές κατηγορίες. Έχει όμως, σύσσωμη τη συμπαράσταση της τοπικής κοινωνίας. Ακόμη και η ίδια η οικογένεια της νεκρής αθωώνει τον νεαρό οδηγό και στρέφεται εναντίον των φυσικών και ηθικών αυτουργών του φόνου.

Το αίμα έχει χυθεί και δεν γυρνάει πίσω. Αλλά δεν είναι μόνο αυτό. Ο λαός της Λευκίμμης, από τα αμούστακα παλικάρια έως τις αειθαλείς γιαγιάδες, μας λέει ότι οι άντρες των ΜΑΤ είναι αλήτες. «Κατέβαζαν τα παντελόνια τους και έδειχναν τα απόκρυφά τους στις γυναίκες. Μας έβριζαν άγρια: “εδώ που ήρθαμε πουσ… Κερκυραίοι θα σας γαμ… μανάδες και γυναίκες”. Όταν μπήκαν στο χωριό σαν κατακτητές, για να μας πληγώσουν περισσότερο έσπασαν αυτοκίνητα και μηχανάκια, ότι έβρισκαν μπροστά τους». Τέτοιο ήταν το μένος των ΜΑΤ, λένε, που έδειραν ακόμη και τον αστυνομικό υποδιευθυντή της Κέρκυρας που παρακολουθούσε με πολιτικά!

Οι κάτοικοι μας δείχνουν τα υπολείμματα από χημικά και μαύρες πλαστικές σφαίρες που τα ΜΑΤ έριξαν εναντίον τους. «Μετά την πρώτη σύγκρουση τον Ιανουάριο καταλάβαμε ότι δεν μάς παίρνει να τους πλησιάζουμε. Αυτοί φορούσαν μάσκες κι εμείς τίποτα. Μας τρέλαναν στα χημικά. Έτσι αρχίσαμε να τους πετάμε πέτρες. Όταν είδαμε ότι ούτε αυτές τους σταματούσαν, αρχίσαμε τις μολότοφ»

Ποιος τους έμαθε να φτιάχνουν μολότοφ δεν μας άφησαν να το ξεκαθαρίσουμε. «Είχαμε Εγγλέζους μαζί μας που ήξεραν», μας λέει ο ένας. «Ντόπιοι τις έφτιαξαν, έχουμε μερικά παιδιά που ξέρουν», λέει ο άλλος. Η Λευκίμμη, εκτός από το αριστερό της παρελθόν, με τον κόπο των αγροτών της έχει σπουδάσει πάρα πολλούς επιστήμονες αναλογικά με τον πληθυσμό της. Κάποιοι από αυτούς φαίνεται πως έμαθαν και την καυτή πλευρά του φοιτητικού κινήματος.

«Δεν σε ξέρω κι από χθες, ρε φίλε» μου λέει ένας όταν προσπαθώ να μάθω κάτι παραπάνω. Λογικό. Όμως σιγά σιγά ανοίγονται. «Οι πρώτες μολότοφ δεν ήταν καλές, πολλές δεν έσκαγαν. Την επόμενη φορά έσκαγαν όλες, είχαμε βρει το μυστικό». Η κουβέντα για τα συστατικά μιας καλής μολότοφ σε ένα μικρό παραδοσιακό καφενεδάκι σε μια απομονωμένη επαρχιακή πόλη μοιάζει σουρεαλιστική.

Όπως σε κάθε σύγκρουση, έτσι κι εδώ οι αντιμαχόμενοι κάνουν τη δουλειά τους με μεθόδους κατασκοπίας και πατέντες αντικατασκοπίας. «Είπαμε στο κινητό ότι κάποιοι πιτσιρικάδες θα κάνουν ντου και πήραν θέσεις μάχης», μας λέει κάποιος που υποστηρίζει ότι η αστυνομία παρακολουθεί τα τηλέφωνα. Οι Λευκιμμιώτες, που δεν διαθέτουν τέτοιες τεχνολογίες, έχουν το κοινωνικό δίκτυο. «Την προηγουμένη της επίθεσης οι αστυνομικοί παράγγειλαν 250 σάντουιτς σε ντόπιο μαγαζί! Έτσι καταλάβαμε ότι έρχονται», σαρκάζει ο φαρμακοποιός Αντρέας Κουρής.

Από το τραπεζάκι δίπλα στο ποτάμι που διασχίζει τη Λευκίμμη φαίνονται ξεκάθαρα οι πολεοδομικές αμαρτίες των κατοίκων. Κάτω στον Κάβο ανασαίνεις μόνο ανομία. Αυτά μετέτρεψαν τους κατοίκους σε ομήρους των κομματαρχών, που με τη σειρά τους εισέπραξαν ως λύτρα τα κονδύλια που θα έφτιαχναν τον τόπο. Η εξαίρεση ήρθε ως νέμεση για να αφυπνίσει συνειδήσεις. Θέλουν, λένε, να γίνουν πρότυπο για τους περιβαλλοντικούς αγώνες σε όλη τη χώρα, να ακούγεται σε κάθε ανάλογη περίπτωση: «Εδώ θα γίνει της Λευκίμμης!»

ΒΙΝΤΕΟ

Η ΑΛΗΘΕΙΑ

REPORTAGES

CORFU NEWS

NET

(…σύμφωνα πάντα με τους κατοίκους)

ΜΕGA

ΣΚΑΪ

ΑΛΛΑ

ΑΓΝΩΣΤΟ

ΚΑΤΑΣΤΟΛΗ

ΔΙΑΦΑΝΕΙΕΣ

Εργοτάξιο ΧΥΤΑ

Θέση κατασκευής ΧΥΤΑ

Η λίμνη που έκρυψαν

Καταστροφικές συνέπειεσ στο οικοσύστημα της Κέρκυρας

Εγκληματική καταστροφή στο Τεμπλόνι

Καταστολή 1

Καταστολή 2

LINKS

(για περισσότερες πληροφορίες)

http://xyta-lefkimis.blogspot.com/

http://www.corfunews.eu/

http://www.ppkla.blogspot.com/