15 Ιούνιος 2008
“Μακεδονία”
Του δρ. Αντώνιου Ι. Ζαρκανέλλα γεν. διευθυντή ανάπτυξης ΝΑΘ
“ To φαινόμενο του θερμοκηπίου είναι το σημαντικότερο παγκοσμίων διαστάσεων περιβαλλοντικό πρόβλημα της εποχής μας, που οφείλεται στις τεράστιες ποσότητες διοξειδίου του άνθρακα (CO2) που έχει προσθέσει ο άνθρωπος στην ατμόσφαιρα.
Εκτιμάται ότι ετησίως ο άνθρωπος εκπέμπει στην ατμόσφαιρα περί τα 27 δισ. τόνους διοξειδίου του άνθρακα ή 7.0 δισ. τόνους άνθρακα, που προέρχεται από την καύση ορυκτών καυσίμων (κάρβουνο, φυσικό αέριο, πετρέλαιο), για να καλύψει τις ενεργειακές ανάγκες του (ηλεκτρισμό, θέρμανση, βιομηχανία) και τις μεταφορές (αυτοκίνητα, τρένα, αεροπλάνα). Από την ποσότητα αυτή περίπου το 80% προέρχεται από την κάλυψη των ενεργειακών αναγκών (ηλεκτρισμό, θέρμανση, βιομηχανία) και το 20% από τις συγκοινωνίες (πάσης φύσεως και κατηγορίας αυτοκίνητα, τρένα, πλοία, αεροπλάνα).
Σύμφωνα με μία ανάλυση επιστημόνων του Πανεπιστημίου του Princeton oι ανωτέρω εκπεμπόμενες στην ατμόσφαιρα ποσότητες CO2 είναι περίπου τριπλάσιες εκείνων που προσέθετε ο άνθρωπος τη δεκαετία του ’50 και εκτιμάται ότι θα διπλασιαστούν μέχρι το 2055. Συνεπώς, αν συνεχίσουμε με τους σημερινούς ρυθμούς, υπολογίζεται ότι η συγκέντρωση του CO2 στην ατμόσφαιρα θα τριπλασιαστεί σε σχέση με την προβιομηχανική εποχή, δημιουργώντας θερμοκρασίες που επικράτησαν στη Γη πριν από 3.0 εκατομμύρια χρόνια, όταν η επιφάνεια της θάλασσας ήταν 15 με 30 μέτρα υψηλότερα από τη σημερινή! Η ανύψωση της στάθμης της θάλασσας και μόνον κατά 50-70 εκατοστά του μέτρου θα δημιουργήσει ανυπολόγιστες ζημίες με τεράστιες ανθρώπινες απώλειες, που μπορεί να οδηγήσουν, αν η στάθμη της θάλασσας ανέβει περισσότερο, σύμφωνα με την Έκθεση της Διακυβερνητικής Επιτροπής για την Κλιματική Αλλαγή του 2007, ακόμη και σε καταστροφική κατάρρευση του ανθρώπινου πληθυσμού…
Για την κάλυψη των ενεργειακών αναγκών του πλανήτη χρησιμοποιούνται κατά μέσο όρο κάρβουνο κατά περίπου 40%, πετρέλαιο κατά 20%, φυσικό αέριο κατά 20%, πυρηνική ενέργεια κατά 10%, υδατοπτώσεις 7%, ανανεώσιμες πηγές (π.χ. ξύλο, αιολική, ηλιακή, γεωθερμία) το υπόλοιπο 3%. Από το παραπάνω ενεργειακό μείγμα φαίνεται ότι το 80% του προβλήματος της υπερθέρμανσης οφείλεται στα ορυκτά καύσιμα.
Το ανθρώπινο γένος έχει ενώπιόν του μόνον τρεις συμπληρωματικές, εναλλακτικές λύσεις, για να μειώσει ή καλύτερα να εκμηδενίσει τις εκπομπές CO2:
* Τη με κάθε θυσία εξοικονόμηση ενέργειας -π.χ. μέσω της αύξησης της απόδοσης των μηχανών, συσκευών- τον τρόπο κατασκευής και λειτουργίας των κτιρίων -π.χ. φωτισμός, μόνωση- ανάπτυξη νέων παραγωγικών διαδικασιών, αλλαγή συνηθειών -π.χ. μείωση περιττών μετακινήσεων, χρησιμοποίηση των δημόσιων μέσων μεταφοράς κτλ. Η εξοικονόμηση ενέργειας πρέπει να επιδιωχθεί σε κάθε περίπτωση, ακόμη κι αν η παραγωγή ενέργειας είναι πλήρως “ελεύθερη διοξειδίου του άνθρακα”.
* Την πλήρη εκμετάλλευση σε “βιομηχανικό” αλλά και σε οικιακό επίπεδο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας -ηλιακή, αιολική- όπου αυτό είναι δυνατόν, γιατί αυτές οι μορφές μπορεί να υπάρξουν μόνον όπου και για όσο υπάρχουν οι αντίστοιχες συνθήκες -ήλιος, αέρας- και γεωθερμία, όπου υπάρχει.
* Τη χρησιμοποίηση της πυρηνικής ενέργειας, της μόνης πηγής ενέργειας που, πέραν του ότι δεν παράγει διοξείδιο του άνθρακα, μπορεί να εξασφαλίσει τις αυξανόμενες ενεργειακές ανάγκες της ανθρωπότητας με αξιοπιστία -24 ώρες το εικοσιτετράωρο, 365 ημέρες το χρόνο και στην “πυκνότητα” που έχει ανάγκη η ανθρωπότητα, προσφέροντας με σιγουριά στην αποκλιμάκωση της έντασης του ούτως ή άλλως υπαρκτού προβλήματος της υπερθέρμανσης του πλανήτη.
Εκτιμάται ότι οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας δεν θα μπορούσαν να εξασφαλίσουν περισσότερο από το 20%-30% στην καλύτερη περίπτωση και στο απώτερο μέλλον, και μόνον όταν υπάρχει ήλιος ή άνεμος. Γιατί, όταν αυτά δεν υπάρχουν, υπό συνθήκες συννεφιάς, τη νύκτα και όταν έχει άπνοια, απλώς δεν μπορεί να υπάρξει παραγωγή ενέργειας. Δηλαδή ακόμη και αυτό το ποσοστό δεν θα ήταν σίγουρο, σταθερό και συνεχές, έστω και αν υπάρχουν ιδανικές συνθήκες.
Η διασφάλιση των ρυθμών πολιτισμού μας απαιτεί την παραγωγή σταθερής, αξιόπιστης και “πυκνής” ενέργειας που δεν παράγει διοξείδιο του άνθρακα ως παραπροϊόν. Υπό τις υπάρχουσες συνθήκες η επιλογή της πυρηνικής ενέργειας αποτελεί μονόδρομο, που δεν θα τροφοδοτούσε μόνον την ανθρωπότητα με την απαραίτητη και φθηνή ηλεκτρική ενέργεια, αλλά θα μπορούσε χρησιμοποιηθεί και σε πολλές βιομηχανικές εφαρμογές, για τις οποίες σήμερα χρησιμοποιείται το φθηνό κάρβουνο. Θα μπορούσε επίσης να εκμηδενίσει τη χρήση των υγρών καυσίμων στις συγκοινωνίες, καθώς η φθηνή παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας θα διευκόλυνε την εξάπλωση των ηλεκτρικών αυτοκινήτων, που θα φορτίζουν τις μπαταρίες τους από το δίκτυο, και των αυτοκινήτων με υδρογόνο, η παραγωγή του οποίου μόνο τότε θα ήταν οικονομικά συμφέρουσα.
Με βάση τα παραπάνω η χρησιμοποίηση της πυρηνικής ενέργειας για την κάλυψη των ενεργειακών αναγκών της ανθρωπότητας πρέπει να γίνει όχι για λόγους οικονομικούς, γεωπολιτικούς κτλ., όπου τα πλεονεκτήματά της είναι προφανή, αλλά για λόγους βαθύτατα κοινωνικούς και κυρίως περιβαλλοντικούς, μεταξύ των οποίων θα μπορούσαν να αναφερθούν οι παρακάτω:
* Κατά την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας δεν παράγεται καθόλου διοξείδιο του άνθρακα, όταν χρησιμοποιείται πυρηνικό καύσιμο. Αντίθετα για την παραγωγή μιας κιλοβατώρας ηλεκτρισμού παράγονται 425 γρ. CO2, αν χρησιμοποιείται ως καύσιμο το φυσικό αέριο, 850 γρ., αν χρησιμοποιείται λιθάνθρακας, και περίπου 1.200 γρ., αν χρησιμοποιείται λιγνίτης.
* Μία μονάδα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας ισχύος 1000ΜW που χρησιμοποιεί κάρβουνο ως καύσιμο ετησίως:
* Απαιτεί ετησίως 3.2 εκατομμύρια τόνους κάρβουνο.
* Για τη μεταφορά του από τον τόπο εξόρυξης απαιτείται ένα φορτηγό τρένο μήκους περίπου 600 χιλιομέτρων, ενώ για τις ημερήσιες ανάγκες ένα τρένο μήκους περίπου 1.700 μ.!
* Παράγει τόσο διοξείδιο όσο 1.500.000 αυτοκίνητα.
* Παράγει τέσσερις τόνους ουρανίου και δέκα τόνους θορίου.
* Στις ΗΠΑ από το σύνολο των μονάδων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας που χρησιμοποιούν κάρβουνο παράγονται 1.000 τόνοι ουρανίου και περίπου 2.500 τόνοι θορίου, που εκπέμπονται στον αέρα ή κατακρατούνται και αποτίθενται σε χώρους απόθεσης.
* Στις ΗΠΑ οι μεγαλύτεροι παραγωγοί εκπομπών υδραργύρου είναι οι μονάδες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας που καίνε κάρβουνο, εκπέμποντας στο περιβάλλον περί τους 50 τόνους, ενώ στη στάχτη και την αιωρούμενη τέφρα περιέχονται όλα τα γνωστά στοιχεία και ιδιαίτερα τα επικίνδυνα τοξικά, όπως αρσενικό, μόλυβδος, μολυβδαίνιο, κάδμιο, χρώμιο κτλ.
* Όσον αφορά το παραγόμενο διοξείδιο του άνθρακα κατά την εξόρυξη και μεταφορά των δύο καυσίμων, ουρανίου και άνθρακα, στον τόπο κατανάλωσης, οι συγκρίσεις είναι καταλυτικές, αν ληφθεί υπόψη ότι για την ετήσια λειτουργία ενός σταθμού ισχύος 1.000 ΜW απαιτούνται 3.200.000 τόνοι κάρβουνο, αν πρόκειται για θερμοηλεκτρικό σταθμό, και μόνον 25 τόνοι ουρανίου περιεκτικότητας 4%-5% στην περίπτωση πυρηνικού σταθμού.
* Για να λειτουργήσει ένα εργοστάσιο παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας ισχύος 1.000 ΜW χρησιμοποιώντας βιολογικά καύσιμα -τα οποία σε κάθε περίπτωση δεν είναι άμοιρα εκπομπών CO2- θα απαιτούνταν:
* 16.000 Κm2 ή 16.0 εκατομμύρια στρέμματα για την καλλιέργεια αραβοσίτου για την παραγωγή βιοαιθανόλης.
* 23.000 Κm2 ή 23.0 εκατομμύρια στρέμματα για την καλλιέργεια ελαιοκράμβης για την παραγωγή βιοντίζελ.
* Για να παραχθεί το σύνολο της απαιτούμενης ποσότητας για τις ανάγκες της χώρας σε ηλεκτρισμό, που είναι περίπου 11.000 ΜW, με βιολογικά καύσιμα θα απαιτούνταν περίπου μιάμιση Ελλάδα στην πρώτη περίπτωση και περίπου δύο Ελλάδες στη δεύτερη, χωρίς κατοίκους και αποψιλώνοντας όλα τα δάση! Το περιβαλλοντικό κόστος του νερού που θα απαιτούταν δεν λαμβάνεται υπόψη.
* Μερικοί με φωνές και πολλοί από μιμητισμό επαναλαμβάνουν ότι έχουμε το υδρογόνο, που μπορεί να χρησιμοποιηθεί σαν καύσιμο και περιέχεται στο νερό που βρίσκεται στη φύση σε ανεξάντλητες ποσότητες. Το υδρογόνο κατά την καύση με οξυγόνο παράγει ενέργεια, πολύ πιο αποτελεσματικά από το πετρέλαιο, με παραγωγή νερού ως παραπροϊόντος. Αυτό είναι αλήθεια. Αλλά το υδρογόνο δεν απαντά ελεύθερο στη φύση και ευτυχώς γιατί είναι πολύ εύφλεκτο. Για να παραχθεί από το νερό, απαιτείται πολύ περισσότερη ενέργεια από αυτή που θα παράγεται κατά την καύση του. Μπορεί επίσης να παραχθεί από μεθάνιο ή άνθρακα, αλλά στην περίπτωση θα παραγόταν και διοξείδιο του άνθρακα! Πέραν αυτού απαιτείται και ενέργεια για την υγροποίησή του στους -250oC, για να μπορεί να χρησιμοποιηθεί χωρίς τον κίνδυνο ανάφλεξης. Αξίζει όμως τον κόπο, γιατί τα παραπροϊόντα είναι νερό. Για να εκμεταλλευτεί ο άνθρωπος αυτό το πλεονέκτημα, πρέπει να βασιστεί σε μία ενέργεια που να είναι φθηνή και να μην παράγει διοξείδιο του άνθρακα. Η μόνη πηγή ενέργειας που πληροί τις δύο αυτές προϋποθέσεις είναι η πυρηνική.
* Σύμφωνα με τον Lovelock, αν τα 27 δισ. τόνοι διοξειδίου του άνθρακα, που προστίθενται κάθε χρόνο από την καύση ορυκτών καυσίμων στην ατμόσφαιρα, στερεοποιούνταν, θα παράγαμε κάθε χρόνο ένα βουνό ύψους 2.000 μ. και διαμέτρου βάσης 3.200 μ. Αν χρησιμοποιούταν πυρηνική ενέργεια, για να παραχθεί η ίδια ενέργεια, δεν θα παράγαμε παρά 14.000 τόνους πυρηνικών αποβλήτων, τα οποία θα μπορούσαν να χωρέσουν σε ένα τετράγωνο σκάμμα πλευράς 30 μ. και βάθους 4.5 μ.
*Αν σταματούσαν τη λειτουργία τους όλα τα πυρηνικά εργοστάσια, που παράγουν περίπου το 10% της ηλεκτρικής ενέργειας, και αντικαθίσταντο με συμβατικά, που χρησιμοποιούν ορυκτά με τη σημερινή αναλογία, τότε οι εκπομπές CO2 θα αυξάνονταν ετησίως κατά 1.8 δισ. τόνους. Η πολυδιαφημισμένη συνθήκη του Κιότο στόχευε στη μείωση των εκπομπών κατά 0.9 δισ. τόνους μέχρι το 2010! Δηλαδή με τη λειτουργία των πυρηνικών εργοστασίων εξοικονομούμε για την υγεία του Πλανήτη Γη σε έναν χρόνο τη διπλάσια ποσότητα από αυτή που θα εξοικονομηθεί, αν εφαρμοζόταν απολύτως, με τη συμφωνία του Κιότο σε δέκα χρόνια… ”
30 Οκτωβρίου 2008
